Bugüne dek hiç kendinize renklerin tanımlamasını yapmaya çalıştınız mı? Ya da kaç tane rengin mevcut olduğunu. İkincisinin cevabı daha zor olsa da araştırdığım kadarıyla önce onun cevabını paylaşayım. Hepsini algılayamasak da dünyada sonsuz sayıda renk olduğu tartışılmakta.
Renk için ışığın yansıması ile zihnimizde oluşan algı tanımlaması yapılır. Işığın farklı açı ve dalga boylarında farklı maddelere yansıması diğer renkleri oluşturur.
Renkler birçoğumuz için önemlidir. Sevdiğimiz renklere göre ürünler alır, tarzımızı yansıtan renkleri kullanarak evimizi tasarlarız. Ticari markalar kurumsal kimliklerini oluştururken marka çalışmaları altında renk için uzun uzadıya çalışmalar yaparlar. Benzer şekilde kamu ve sivil toplum kuruluşları kurumsal kimlik kataloglarında logolarının rengini Pantone® veya dijital kodlar ile belirlerler. Böylelikle logolarının orijinal tasarımları dışında bir hal almasının önüne geçerler.
Bir rengin kendisi veya o rengin yakın tonları, o rengin yoğunluğu ile ilgilidir. Rengin yoğunluğu spektrofotometre ya da kolorimetre adı verilen cihazlar ile ölçülür. Bu cihazlar rengin tespitindeki üç temel değişkeni saptar.
- Parlaklık (L): Rengin koyuluk derecesi
- Yatay Koordinat (a):Rengin kırmızı ve yeşil iki zıt renk arasındaki yeri
- Dikey Koordinat (b): Rengin sarı ve mavi iki zıt renk arasındaki yeri
Böylece renk sayısallaştırılıp net koordinatı 4 ana renk arasında saptanır. Yeşil, kırmızı, mavi ve sarı dört ana renkleri dışında kalan tüm renkler de bu düzlemde dört ana renge ne kadar uzak ve ne kadar koyu olduğu ile ilişkili olur. Gözlerimiz ise bu koordinatlar arasındaki yaklaşık 10 milyon renk tonunu seçebilir.
Bu hesaplama yolu ile iki nesnenin renklerinin birbirine ne kadar yakın olduğunu tespit edilebilir. Örneğin, karşımızda aşağıdaki gibi iki elma olduğunu düşünelim.
İlk bakışta ikisinin de kırmızı olduğunu söyleyeceğimiz elmaların rengi yukarıda bahsettiğim üç değişken kullanılarak koordinat düzleminde tespit edilebilir. Elmaların renklerini temsil eden bu iki nokta arasındaki fark ΔE (delta E) adı verilen renk farkı değeridir. Tespit edilen ΔE’nin 1 değerinden küçük olması iki renk arasında gözle görülebilir bir fark olmadığı anlamına gelir. 1 ve 3 arasındaki değerler sanatsal ve teknik çalışmalar dışında yine önemli bir farklılık anlamına gelmediğini ifade ederken 3 ve üstü değerler belirgin ve önemli bir fark olduğunu söyler. Bu sebeple ΔE değeri 5.16 olan bu örnekte eğer soldaki elma kırmızı olarak nitelendirilirse sağdaki elma teknik olarak kırmızı değildir; bu yalnızca bizim gördüğümüz rengi genel olarak ifade etme şeklimizdir.
Bununla birlikte aynı ışığın birebir aynı açı ve aynı dalga boyları ile farklı türdeki iki nesneye yansıması da aynı gözükmez. Örneğin, bir kağıt yüzeyi ile kumaş yüzeyine yansıyan aynı ışıklar, kumaş ve kağıdın renklerini birebir aynı göstermeyecek ve belirgin bir ton farkı oluşacaktır.
Aynı örnek dijital dünya için de geçerli. Herhangi bir nesnenin çıplak göz ile bakıldığındaki rengi ile bilgisayar ekranından göründüğü renk farklı olur. Kusursuz ve efektsiz bir fotoğraf çekimi yapıldığı varsayımı altında, Trendyol’dan rengini beğenerek sipariş ettiğiniz bir bluzun veya saatin, paketiniz elinize ulaşıp açtığınızda içinden çıkan ürünün rengini beğenmeyip bilgisayarda gördüğünüzden farklı olduğunu düşünmenizin tek sebebi budur.
Günümüzde renklerle ilgili hata ve yanılsamalardan sakınmak için gıda, otomotiv ve tekstil gibi birçok sektörde istenen renk ve renk tonlarının elde edilip edilemediğine dair testler sık sık yapılmaktadır.
Referanslar:
Candoğan, K., 2020. Gıdalarda Renk.
H., Thoma, M., Motl, L., Maimon, R. and Beckett, M., n.d. How Many Colors Exist?. Physics Stack Exchange.
Konica Minolta Sensing. Identifying Color Differences Using L*A*B* Or L*C*H* Coordinates
güneş doğar 